Voor de zorgsector · VVT
Arbocatalogus VVT en fysieke belasting
Wie in de VVT werkt aan gezond werken, krijgt te maken met de Arbocatalogus VVT: de branche-afspraak die vastlegt welke scholing en instructie rond fysieke belasting geregeld moet zijn. Hier lees je wat er precies staat, voor wie het geldt en hoe je het organiseert, met de letterlijke normen erbij.
- Gebaseerd op de Arbocatalogus VVT, versie 4 (2021), met letterlijke citaten
- De normen: basisscholing, jaarlijkse herhaling en tilliftinstructie
- Waar de ergocoach in het stelsel staat, en wat die wél en niet afdekt
De catalogus is geen papieren werkelijkheid: na goedkeuring gebruikt de Nederlandse Arbeidsinspectie hem als referentiekader bij toetsing. Dit is dus het document waar je scholingsbeleid naast wordt gelegd.
— Wat het is
Wat de Arbocatalogus VVT is
De Arbocatalogus VVT is een afspraak van werkgevers en werknemers in de branche verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg. Het is géén wet, maar na goedkeuring toetst de Arbeidsinspectie er wel aan.
De reikwijdte is de VVT. Ziekenhuizen en gehandicaptenzorg hebben eigen catalogi met vergelijkbare, maar niet identieke normen.
— De normen
Wat er concreet geregeld moet zijn
Voor tillen en dragen is de catalogus het meest concreet. De basisinstructie til- en transfertechnieken en het werken met tilhulpmiddelen horen in de basisopleiding en beslaan minimaal twee dagdelen. Daarna geldt een herhaalplicht:
“deze training moet minimaal twee dagdelen in beslag nemen en jaarlijks worden herhaald (minimaal één dagdeel). De training wordt bijvoorbeeld gegeven door ergocoaches, fysiotherapeuten en ergotherapeuten.”
De jaarlijkse herhaling geldt voor medewerkers die zorg verlenen in de mobiliteitsklassen B tot en met E én voor medewerkers van ondersteunende diensten. Het mag ook anders georganiseerd: minstens een dag per twee jaar. Voor tilliften gaat de catalogus nog een stap verder: daar eist de Inspectie goede scholing en instructie voor gebruikers, inclusief mantelzorgers in de thuissituatie.
— In het kort
De vier normen op een rij
Dit is wat er in je scholingsplan moet staan:
Basisscholing
Til- en transfertechnieken plus tilhulpmiddelen: minimaal twee dagdelen, in de basisopleiding.
Jaarlijkse herhaling
Minimaal één dagdeel per jaar voor zorg in mobiliteitsklasse B–E, of minstens een dag per twee jaar.
Ook ondersteunende diensten
De herhaalnorm geldt niet alleen voor zorgverleners, ook voor ondersteunende diensten.
Tilliftinstructie
Scholing en instructie voor iedereen die met tilliften werkt, ook mantelzorgers thuis.
— De ergocoach
Waar de ergocoach in het stelsel staat
Bij thema na thema — glijzeilen, tilliften, steunkousen, statische belasting — herhaalt de catalogus dezelfde formule: goede scholing en instructie, “bijvoorbeeld door ergocoaches, fysiotherapeuten of ergotherapeuten”. In versie 4 komt de ergocoach zeventien keer zo voor. Twee dingen om eerlijk te lezen:
- Het mag dus óók een fysiotherapeut of ergotherapeut zijn: de catalogus schrijft geen ergocoach voor.
- De jaarnorm geldt voor het héle team. Een ergocoachcursus is geen vinkje voor die norm; de norm is de reden dat je iemand in huis wilt die de jaarlijkse instructie draagt.
Ook bij monitoring duikt de ergocoach op: naast instrumenten als de TilThermometer noemt de catalogus “regelmatig besprekingen houden met ergocoaches”. Verzuimregistratie alleen is niet voldoende.
— Zo regel je het
Zo organiseer je het
Praktisch komt het neer op vier stappen: breng per team de mobiliteitsklassen in beeld; plan de jaarlijkse herhaling (of één dag per twee jaar); beleg de instructie bij een ergocoach, fysio- of ergotherapeut; en leg het vast voor je RI&E en voor een inspectiebezoek.
Wil je dit belegd hebben: de Training Tiltechnieken vult de jaarlijkse herhaling in, en met de Cursus Ergocoach Zorg haal je de rol in huis die haar draagt.
— De bron
De bron bij dit verhaal
Alles hierboven komt uit de Arbocatalogus VVT, printbare versie 4 (3 mei 2021), en de bijbehorende themapagina Trainingen fysieke belasting VVT. Voor de RI&E biedt de branche eigen RI&E-instrumenten. De citaten zijn letterlijk overgenomen en in augustus 2026 gecontroleerd. Verandert de catalogus, dan hoort deze pagina mee te veranderen.
— Vragen
Veelgestelde vragen over de Arbocatalogus VVT
Is de Arbocatalogus VVT wettelijk verplicht?
Nee. Het is een branche-afspraak, geen wet. Maar na goedkeuring gebruikt de Nederlandse Arbeidsinspectie hem als referentiekader bij toetsing.
Voor wie geldt de jaarlijkse scholingsnorm?
Voor medewerkers die zorg verlenen in de mobiliteitsklassen B tot en met E, én voor medewerkers van ondersteunende diensten: minimaal één dagdeel per jaar, of minstens een dag per twee jaar.
Mag alleen een ergocoach die training geven?
Nee. De catalogus zegt letterlijk “bijvoorbeeld door ergocoaches, fysiotherapeuten of ergotherapeuten”. De ergocoach is een van de aangewezen rollen, niet de enige.
Geldt dit ook voor ziekenhuizen of de gehandicaptenzorg?
Die branches hebben eigen arbocatalogi, met vergelijkbare maar niet identieke normen. Deze pagina gaat over de VVT: verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg.
Voldoet een cursus Ergocoach aan de jaarnorm?
Nee. De jaarnorm geldt voor het hele team; een ergocoachcursus leidt een of enkele collega's op. De cursus vult die norm niet in. Wel levert hij de rol die de jaarlijkse instructie draagt.
Wat eist de catalogus bij tilliften?
Goede scholing en het geven van instructies aan gebruikers van tilliften, uitdrukkelijk ook mantelzorgers in de thuissituatie. De catalogus verwijst daarbij naar de eis van de Inspectie.
Hoe monitor je of het beleid werkt?
De catalogus noemt instrumenten als de TilThermometer en de RugRadar, naast regelmatige besprekingen met ergocoaches en het registreren van tilhandelingen. Verzuimregistratie alleen is volgens de catalogus niet voldoende.
VOOR DE ZORGSECTOR