Home › Cursussen & Trainingen › Ergonomisch werken
Ergonomisch werken
Een verkeerd ingestelde werkplek of onbewuste werkgewoonten vormen de meest voorkomende oorzaak van fysieke klachten, verzuim en verminderde productiviteit. Toch is het verbeteren ervan vaak eenvoudiger dan mensen denken. Op deze pagina lees je wat ergonomisch werken precies inhoudt, waarom het loont, en hoe je je werkplek stap voor stap gezonder inricht: op kantoor, thuis en op de werkvloer.
Wat is het
Waarom belangrijk
Klachten
Wet- & regelgeving
Per sector
Valkuilen
Aanpak organisatie
FAQ
— De basis
Wat is ergonomisch werken?
Ergonomisch werken betekent dat je je werk, je werkplek en je hulpmiddelen zo afstemt op het menselijk lichaam dat je gezond, comfortabel en efficiënt kunt werken. Ergonomie kijkt niet alleen naar de stoel of het bureau, maar naar het geheel: je houding, je beweging, de inrichting van de werkplek én de manier waarop je het werk uitvoert.
Het levert je twee dingen op: je voorkomt fysieke overbelasting en klachten, en je werkt prettiger en productiever. In de praktijk komt ergonomisch werken neer op drie dingen.
De werkplek
Het meubilair, de apparatuur en de hulpmiddelen die je dagelijks gebruikt. Is de werkplek afgestemd op jouw lichaam en op je taak, dan kost een goede houding je geen moeite.
Variatie in houding en beweging
Een goede werkplek helpt je een neutrale houding aan te nemen, maar je lichaam is gebouwd om te bewegen. De beste houding is de volgende houding: ook perfect zitten geeft klachten als je het te lang volhoudt.
Hoe het werk is georganiseerd
Werktempo, taakverdeling en pauzes bepalen of iemand herstelt van de belasting. Bij structureel te hoge werkdruk, of als pauzes er steeds bij inschieten, raakt iemand ook op een goed ingerichte werkplek overbelast.
Concreet je beeldscherm, stoel en bureau goed instellen? Dat behandelen we stap voor stap in onze training Gezond Beeldschermwerk en in de gratis checklist werkplekonderzoek.
— Waarom ergonomie op de werkplek?
Waarom ergonomisch werken belangrijk is
Klachten aan het bewegingsapparaat zijn in Nederland een van de grootste oorzaken van verzuim. Veel daarvan ontstaat geleidelijk, door dagelijkse belasting die op zichzelf onschuldig lijkt maar zich opstapelt. Wie urenlang in dezelfde houding achter een beeldscherm zit, of dag in dag uit tilt en bukt zonder goede techniek, loopt risico zonder het te merken.
60%
van de werknemers heeft klachten aan het bewegingsapparaat (TNO/CBS, Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden)
30%
van het verzuim in verpleging en verzorging is werkgerelateerd (AZW/CBS)
24%
van alle verzuimdagen komt door klachten aan het bewegingsapparaat: de op één na grootste oorzaak (TNO/CBS)
€405
gemiddelde verzuimkosten per dag per zieke medewerker, schatting van arbodiensten (bandbreedte €250 tot €405)
Goede ergonomie hoeft geen kostenpost te zijn: de grootste winst zit meestal in kleine aanpassingen en in bewustwording. Harde garanties bestaan niet, want het onderzoek naar ergonomische interventies is nog beperkt. Wel is duidelijk dat de aanpakken die werken dezelfde kenmerken delen: medewerkers denken zelf mee over de oplossing, ze worden getraind, en er wordt meer dan één maatregel genomen.
— Gratis om mee te beginnen
Meteen aan de slag, zonder kosten
Doe mee met een Stretch Break
Elke maand een korte, gratis sessie van een half uur, online of op locatie. Even opstaan, bewegen en de spanning uit nek en schouders halen.
- Gratis, maximaal zes deelnemers
- Duurt dertig minuten
- Online of bij jullie op kantoor
Ontvang de gratis checklist
Een infographic op A3 waarmee je je beeldschermwerkplek in zeven stappen goed instelt: stoel, bureau en beeldscherm. Vul je e-mailadres in en je krijgt hem meteen toegestuurd.
- Zeven stappen op één A3
- Ook voor de thuiswerkplek
- Direct in je mailbox
— Risico's en klachten
Welke klachten ontstaan door niet ergonomisch werken?
Niet-ergonomisch werken uit zich zelden van de ene op de andere dag. Klachten beginnen mild: een stijve nek, een vermoeide onderarm. Ze kunnen chronisch worden als je de signalen negeert. De meest voorkomende werkgerelateerde klachten:
Nek-, schouder- en rugklachten door langdurig zitten in een statische houding.
Klachten aan arm, nek en schouder, met als bekendste vormen de muisarm (pols en onderarm) en de tennisarm (elleboog). Ze ontstaan door herhaalde bewegingen, maar net zo goed door langdurig stilzitten in dezelfde houding. In de volksmond heet dit RSI; de officiële richtlijn spreekt sinds 2011 van KANS.
Vermoeide ogen en hoofdpijn door beeldschermwerk, onvoldoende afstand of verkeerde verlichting.
Overbelasting bij tillen, duwen en trekken zonder de juiste techniek of hulpmiddelen.
Concentratieverlies en mentale vermoeidheid, want fysieke en cognitieve belasting hangen samen.
Vroeg ingrijpen voorkomt problemen. Let op waarschuwingssignalen zoals tintelingen, stijfheid of pijn die na het werk blijft aanhouden. Heeft een medewerker al klachten? Dan brengen we met een werkplekonderzoek of paramedisch onderzoek de oorzaak in kaart, en begeleiden we waar nodig bij herstel en inzetbaarheid.
— Wet- & regelgeving
Is ergonomisch werken wettelijk verplicht?
Ja. Of je nu werkt op kantoor, thuis, in de zorg of in de productie: iedere werkgever moet zorgen voor een veilige en gezonde werkplek.
Wat de Arbowet voorschrijft
Werkgevers zijn op grond van de Arbowet verplicht te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek, ook bij thuiswerken. Het Arbobesluit werkt dat uit in hoofdstuk 5.
Afdeling 1 (artikelen 5.1 tot en met 5.6) gaat over fysieke belasting. Artikel 5.4 verplicht een ergonomische inrichting van de werkplek. Werk moet zo zijn ingericht dat tillen, duwen, trekken en andere belasting geen gevaar voor de gezondheid oplevert, met hulpmiddelen waar nodig.
Afdeling 2 (artikelen 5.7 tot en met 5.12) gaat over beeldschermwerk. Daarin staat onder meer dat beeldschermwerk regelmatig moet worden afgewisseld met ander werk of met pauzes (artikel 5.10), dat werknemers hun ogen en gezichtsvermogen moeten kunnen laten onderzoeken (artikel 5.11), en aan welke eisen het beeldscherm, het meubilair en de verlichting moeten voldoen (artikel 5.12).
De basis voor dit beleid is de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E), waarin een organisatie de risico's in kaart brengt en een plan van aanpak opstelt. Ergonomie is daar een vast onderdeel van, zowel beeldschermwerk als fysieke belasting. Een deskundige preventiemedewerker en een actuele RI&E helpen je hierbij op weg.
— Kantoor, zorg en kinderopvang
Ergonomisch werken per sector
Ergonomie ziet er anders uit achter een beeldscherm dan tijdens een tillift in de zorg. Daarom stemmen we aanpak, voorbeelden en oefeningen altijd af op jouw werkomgeving: op kantoor, thuis én op de werkvloer.
Kantoor & thuis
Beeldschermwerk & hybride werken
Word expert in ergonomisch werken met beeldschermen. Leer werkplekken beoordelen, collega's begeleiden en gedragsverandering stimuleren, op kantoor én thuis.
Werkvloer
Fysieke belasting
Coach collega's naar gezonder werken. Leer risico's herkennen, tiltechnieken begeleiden en ergonomische verbeteringen doorvoeren op de werkvloer.
Zorg
Ergonomisch werken in de zorg
Verklein de fysieke belasting bij transfers en zorghandelingen. Word het interne aanspreekpunt voor ergonomisch werken in jouw zorgteam.
Kinderopvang
Kinderopvang
Tillen, bukken en hurken: de kinderopvang stelt hoge eisen. Leer de werkplek ergonomisch verbeteren en collega's duurzaam inzetbaar houden.
— Wat er misgaat
De meest voorkomende valkuilen
Ook met goede bedoelingen gaat het vaak mis. Dit zijn de valkuilen die we het vaakst tegenkomen, en die je met bewustwording en een vast aanspreekpunt eenvoudig voorkomt:
Alleen investeren in meubilair, niet in gedrag.
Een dure stoel of tillift helpt niet als niemand weet hoe je hem instelt of gebruikt.
Hulpmiddelen niet gebruiken.
Ze staan te ver weg, kosten te veel tijd of niemand weet dat ze er zijn.
Eenmalig instellen en daarna nooit meer aanpassen.
Een gedeelde werkplek of wisselende taken vragen om bijstellen.
Te lang in dezelfde houding blijven.
Of dezelfde beweging blijven herhalen, ook al is die op zich correct.
Klachten negeren.
Tot ze chronisch worden, in plaats van vroeg in te grijpen.
Geen intern aanspreekpunt.
Collega's kunnen nergens terecht met hun vragen over houding en werkplek.
— Van losse tips naar beleid
Hoe veranker je ergonomisch werken in de organisatie?
Eenmalige tips beklijven zelden. Uit onderzoek naar ergonomische interventies op kantoor blijkt dat de meeste bewijskracht zit in een aanpak waarbij medewerkers zelf meedenken over de oplossing én getraind worden in ergonomische principes. Losse maatregelen doen dat veel minder; combinaties werken beter. Daarom werken wij met een vast, opgeleid aanspreekpunt op de werkvloer in plaats van met een eenmalig advies.
1
Onderzoek & advies
Bij klachten of als nulmeting brengen we de werkplek en de belasting in kaart, met concrete, direct toepasbare verbeterpunten.
2
Trainingen op maat
Kortdurend, ervarings- en praktijkgericht met de nadruk op gezond werkgedrag. In één tot twee uur helpen wij je team en collega's op weg.
3
Opleiden tot Ergocoach
Wil je een blijvend intern aanspreekpunt? Met de Ergocoach-cursussen leid je collega's op die werkplekken beoordelen en gedragsverandering op gang brengen. Geaccrediteerd door Kwaliteitsregister V&VN
Ergocoach Beeldschermwerk
Ergocoach Fysieke Belasting
Ergocoach Zorg
Ergocoach Kinderopvang
— Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen over ergonomisch werken
De meestgestelde vragen over ergonomisch werken, met korte, praktische antwoorden. Wil je verder lezen, dan verwijzen we door naar de juiste pagina.
Is mijn werkgever ook verantwoordelijk voor mijn thuiswerkplek?
Ja. De zorgplicht uit de Arbowet geldt ook voor de thuiswerkplek. Bij structureel thuiswerken moet de werkgever de risico's beoordelen, voorlichting geven over gezond (beeldscherm)werk en zorgen dat je de middelen hebt om veilig te werken. Onze training Gezond Beeldschermwerk leert medewerkers hun werkplek zélf goed in te stellen, ook thuis.
Krijg ik een vergoeding voor ergonomische hulpmiddelen thuis?
De wet noemt geen vaste bedragen, maar de werkgever moet ervoor zorgen dat je beschikt over de middelen om veilig te werken. In de praktijk gaat het vaak om een vergoeding of bruikleen van bijvoorbeeld een goede stoel, een los toetsenbord of een beeldscherm. Maak hierover afspraken met je werkgever of arbocoördinator.
Hoe vaak moet ik pauzeren en bewegen tijdens het werk?
Een goede vuistregel: wissel elk half uur kort van houding en sta minstens één keer per uur even op om te bewegen. Niet de perfecte houding is doorslaggevend, maar de afwisseling. Daarom zeggen we: de gezondste houding is altijd de volgende.
Hoe voorkom ik RSI of een muisarm?
Door variatie in houding en beweging, regelmatige micropauzes, een neutrale stand van pols en arm, en het herkennen van vroege signalen zoals tintelingen of stijfheid. Negeer beginnende klachten niet. Bij aanhoudende klachten is gerichte begeleiding verstandig. Dit is een vast onderdeel van een werkplekonderzoek.
Is staand werken gezonder dan zittend werken?
Staand werken is niet automatisch gezonder. Te lang staan geeft net zo goed klachten als te lang zitten, en het onderzoek naar zit-stabureaus levert tot nu toe alleen bewijs van lage kwaliteit op. De winst zit in de afwisseling: zit, sta en beweeg gedurende de dag. Lees meer in ons blog over of staand werken gezond is.
Wat is een ergocoach en wat levert het op?
Een ergocoach is een opgeleide collega die werkplekken kan beoordelen, anderen coacht op houding en werkgewoonten en gedragsverandering op gang brengt. Het is een blijvend, laagdrempelig intern aanspreekpunt. Dat sluit aan bij wat het onderzoek laat zien: aanpakken waarin medewerkers zelf meedenken en getraind worden, hebben meer effect dan een eenmalig advies. Bekijk de Ergocoach-cursussen.
Wat doet een werkplekonderzoek en wanneer heb ik er een nodig?
Bij een werkplekonderzoek analyseren we de werkplek en de werkhouding, en geven we concrete, direct toepasbare verbeterpunten. Het is zinvol bij beginnende of bestaande klachten, als nulmeting, of bij de inrichting van nieuwe (thuis)werkplekken. Meer weten? Zie werkplekonderzoek en ergonomisch onderzoek.
Mijn werkplek is niet ergonomisch. Wat kan ik doen?
Meld het schriftelijk bij je leidinggevende, HR of de preventiemedewerker en vraag om concrete maatregelen. Werkgevers zijn verplicht gemelde arbeidsrisico's serieus te behandelen. Komt er geen oplossing, dan kun je de ondernemingsraad of bedrijfsarts inschakelen. Een onafhankelijk werkplekonderzoek onderbouwt je melding met feiten.
Wat kost ergonomisch advies of een training?
Dat hangt af van de vorm: een werkplekonderzoek, een korte incompany-training of een volledige Ergocoach-cursus. Bij meer dan vijf deelnemers is incompany vaak voordeliger. We maken graag een offerte op maat. Neem contact op of bel 085 303 8272.